آفات شفتالو

سرشاخه خوار شفتالو    (peachtwiq bore)  Anarsia lineatella zeller

میزبان این حشره شفتالو،زردالو،بادام ،سیب،خرمالو،قیسی،زالزالک و از گیل میباشد .

عرض حشره کامل وبالهای باز 14-16mmوطول آن تقریبا8 mmاست بال های جلو آن خاکستری وبرروی آن نقوش نا منظم تیره وروشن و نوار های وجود دارد درحاشیه بیرونی این بال ریشکهای بلندی دیده میشود.

خیسارات:

خساره این حشره طوری بوده که لاروا داخل سر شاخه ها،جوانه ها ومیوهای میشود و مخصوصا بر اثر حمله آن سر شاخه هاخشک میشود و صمغ ازآن خارج میشود .

دوران حیات

این آفت دارای دونسل میباشدوزمستان را به شکل لارواسن دوم درداخل جوانه های درختان میگذراندهمچنان این آفت در بالای جوانه های درختان میزبان را از حمله بادام ،شفتالو وشلیل به ویژه داخل جوانه های انتهای به صورت لاروای سن1-2 را در زمستان سپری میکند .

با گرم شدن هوا ونورم جوانه ها در بهار لاروا فعالیت خودرا شروع کرده از جوانه گل استفاده نموده واز سرشاخه لطیف تازه رشدکرده تغذیه میکند وباعث خشک شدن 3-4cm انتهای جوانه میگردد .

و هر لاروا از3-4 سرشاخه استفده میکند تا رشد خودرا کامل سارد .

ومحل ورود لاروا معمولا از قسمت دم میوه است که هرلاروا 2-3 میوه را مورد حمله قرار میدهد تا رشد کامل کند .دوره شفیرگی در زیر بقایای گیاهی سطح زمین ،کلوخ ،زیر پوست درخت سپری شده وطول این دوره 14-10 روز است.لاروا نسل دوم در آواخر زمستان یااوایل بهار از محل زمستانی خارج میشود و فعالیت خود را اغاز میکند .وقادر به آلو ده ساختن میزبان ماننند شفتالو،شلیل وزردآلوگردند.زمانکه داخل غنجه گل گردید فضوله خودرادردهنه سوراخ میگذاردودراوایل ورود بدین ترتیب تشخیص آنها روی فیصی به سهولت امکان پذیراست .

وهرلاروا 4-6 عدد غنجه گل را تغذیه میکند البته از قسمتی زایشی وبا عث ریزش گل برک وحمله لاروا به سرشاخه های جوانه که 1-1.5 cm طول دارد از محل اتصال آخرین دمبرگ را سواخ کرده وداخل میشود ازبالا به پاٍّین حرکت کرده وزمانکه به سختی چوپ مواجه میشودرها کرده دیگر شاخجه را مورد حمله قرار میدهد ولاروادر طول این مرحله به طور اوسط 4 عدد شاخچه را از بین میبرد و شاخجه های خساره دیده پژمرده شده به طرف زمین خم گشته و خشک میشود .

لارواهمچنان یکبار شاخچه ها را رها کرده ومیوه های نارس را مورد حمله قرار میدهد وساختمان میوه درین موقع سلولوزی است وسوراخ های ورودی در قسمت دم میوه است وبه علت بروز اختلال در رشد وفعالیت لاروا در داخل میوه تمام میوه های آلوده میریزد .ودر این وقت از قسمت سه گانه میوه گذشته واز مغز استفاده میکند وبه مدت چند روز داخل میوه های ریخته باقی مانده وبعد از رشد کامل از میوه خارج میشود در شگاف های کلوخه های سطح خاک،برگ های پوشیده ولابلای علفه ها هرزه زیر درختان پیش از انتخاب محل مناسب بوسیله تارهای ابریشمی دور خودرا محاصره کرده وتبدیل به شفیره میشود وتااول تیرما به بالاترین اوج خود میرسد وپس از ان جمیعت کاهش میابد آواخر تیره ما ه خاتمه دوره پرواز حشرات کامل میباشد .پروانه ها در طول روز معمولا در شگافهای روی پوست تنه درخت وعلوفه های هرزه به استراحت می پردازند وتنها درصورت نزدیک شدن به آنها پرواز میکنند.

کنترول :                                                                          

الف  جمع اوری میوه های آلوده وانهدام آنها.

ب  طریق کیمیاوی : بهترین موقع دواپاشی در نسل دوم واواسط تیرماه است که در این موقع میوه های قیسی شروع به تغیر رنگ نموده اند.وازسموم فسفره مانند گوزایتون 20% به نسبت دو در هزار میتوان استفاده کرد .

شپشک سیاه هلو(black peach aphid)

Brachycaudus persicae (passerini)

این آفت ازروی شفتالو،زردالوprunus divarisata وانواع بادام گزارش شده است.این گونه اگثرا روی درختان شفتالو ایجاد خسارت میکند.درفصل نموی روی شاخه های جوان وبرگ هازندهگی میکنندوباعث پیچیدهگی شدیدبرگ وتغیرشکل شاخه هامیگردد.ازگونه های است که عسلک فراوان نیزترشه میکند.درنهالستان ها که درختان پیوندی تهیه میکنندخسارت آن بشتراست.این حشره بهویژه روی شاخه های گیاهان میزبان به تغزیه پرداخته وسرشاخه های هاوی جمعیت های انبوه تغیر شکل پیدامیکنند.درگیاهان آلودهرشد متوقف شده وترشه عسلک نیزآلودهگی به فوماژین را سبب میگردد.

زیست شناسی:

این حشره فادراست که زمستان را روی ریشه درختان شفتالو بهسر ببردوازاین لحاظ شبه شته مومی سیب میباشد.بدین ترتیب که درطول مدت فصل نموی روی سرشاخه های جوان وپشت برگها زندهگی میکنندودرماها زمستان زیرخاک وروی ریشه به سر میبرد.ولی بایدتوحه داشت که دراثر فغیه این آفت روی ریشه گال ایجاد نمیشود.

کنترول:

مورچه ها درنقل واینتقال این شته ها درروی ریشه های درختان میزبان ونگهداری آن درزمستان اهمیت دارد تاجای که سم پاشی اطراف درختان آلوده راباسموم کلره.بادوام که باعث انهدام مورچه میشوددرتقلیل انبوه آفت مذکو.رموثر میدانند.

شپشک سبزهلو:myzus persicae sulzar                

این حشره آفت درختان میوه هسته داردراکثر نقاط جهان است.دراوایل تااواسط بهاردرروی هسته دار ها فغالیت داتشته وازوسط بهار به بعد عمدتا بهروی گیاهان زراعی یک ساله پهن برگ نطیر انواع صیفی جات یافت میشود.ان حشره بیش از100میزبان شناخته شده در40خانواده گیاهی دارد.میزبان اول آن انواع شلیل،گوجه،آلو،زردالووبادام نیز ازمیزبان های آن بوده ودرروی آنها ایجاد خسارت میکندومیزبان دوم آن شامل سبزیجات مختلف،گیاهان خانواده بادمجانیان،افناجیان،مرکبان،چتریان وکدویان میباشد. خسارت:

شته سبزشفتالوپس ازاستقراردرپشت گیاه میزبان وهمچنین غنچه های گل ،ازشیره گیاهی تغذیه میکنند.تغذیه آن توام باترشه عسلک است.این آفت علاوه برتغذیه مستقیم،ناقل بیش از100ویروس گیاهی دردرختان میوه وگیاهان زراعی میباشد.عمده خسارت آن مربوط به تغذیه پوره ها وافراد ماده بی بال میباشدکه موجب خشک شدن برگ ها میشوند.برگهای آلوده،سبز متمایل به زرد وگاهی قرمز رنگ میشودواغلب پیچیده گی حول محور طولی برگ صورت میگیرد.خسارت این آفت باترشه شدیدعسلک همراه است که به نوبه خودموجب جلب مورچه ها،زنبورهاونیزجلب خاک محیط میشود.

دوران حیات:

دوران حیات این مرض به شدت تابع سرما زمستان میباشد.ودرگلخانه ویامناطق معتدل درتمام طول سال فعال بوده ودرهر10-12 روزیک نسل تولیدمیکندودرشرایط مساعد بیش از20نسل درسال ایجادمیکندوهمچنان دارای فرم زمستان گذران بوده وروی نوک نوده وتنه درختان میوه بطورپراگنده سپری میکندودرحدود3-8نسل روی درختان خسته سنگیسپری کرده ودراواسط بهارافرادبالداربوجودمی آیند.آنگاه درخت شفتالو را ترک کرده وبه طرف میزبان دوم محاجرت مینمایدوبه طریق پارتوژینزتولید مثل خود را ادامه میدهد.ودرمناطق معتدل وگلخانه به صورت ماده های بدون بال وزنده زازندهگی میکند.ودرروی پاجوش درختان خسته سنگی درتمام طول بهاروتابستان یافت میشود.دردرختان مسن نیزبشتردربرگ های انتهای جابجا میشودوتغذیه موجب زردی وضعیفی بوته هامیشودوچندین نسل راروی میزبان دوم تولید میکند.درپشت برگ میزبان جابجا شده تا پایان فصل فعال است.ودرپایان فصل افرادبالداربوجودمی آیند.وروی میزبان اول رفته تخم گذاری نموده وتخمها قادربه سپری نمودن شرایط نامساعد سال است.

کنترول:

الف بیولوژیکی:انواع مختلف کفش دوزک ها،لاروبالتوری سبز،زنبور های براکوینده واکثرشکاریهای عمومی ازاین شته استفاده میکند.

ب کیمیاوی: برای کنترول ازآفت کش های اکسی دیمتون متیل 1درهزارهمچنان اکامت %5 ، منوکروتوفوس ، ملتین وپریمیکارب هریک 1,5 درهزارتلفات را روی آفت ایجاد میکند.

تخم

بسم الله الرحمن الرحیم

Seed

 از نظر علم بوتانی عبارت از تخمدان پخته ورسیده است که از سه قسمت تشکیل شده است

تخم یک بخش تکثری نبات بوده که درحال استراحت قرار دارد تحت شرایط کنترول شده جوانه میزند ونمو میکند یا تخم یک نبات غیر انکشاف یافته است که در دوره استراحت قرار دارد وتوسط seed caod  پوشانیده شده  وزمانیکه شرایط برایش مساعد گردد نمومینماید .

یک تخم از سه قسمت تشکیل شده است .

1.       (the protective coverings ) seed coad    

2.         (the new plant in miniature ) embryo   

3.       (food storage tissure ) endosperm      

Endosper is called cotyledon and persperm too    

اگرتخم لوبیارا تحت مطالعه را قرار دهیم قیسمت های ذیل را مشاهده خواهیم کرد

1.       Seed coad  :- تخم لوبیا تقریبا بیضوی بوده معمولا به رنگ سیاه ویا سرخ پدید میشود

Seed coad  آن سخت بوده و از دو قسمت ساخته شده است که قسمت خارجی اش testa داخلی اش tigment در قسمت آخری raph یک داغ پهن معلوم میشود که بنام hilum یاد میگردد . اگر بالای تخم پندیده فشار وارد گردد از سوراخ مذکور آب ومقدار هوا خارج میگردد . درقسمت دیگری آن سوراخ کوچک است که بنام mycrophily یادمیگردد . اگر بالای تخم پندیده فشار وارد گردد از سوراخ مذکور آب ومقدار هوا خارج میگردد

2- Embryo  :- اگر seed coad  دو قسمت گوشتی رنگ سفید معلوم میشود واز دوقسمت ساخته شده است

a)       – cotyledon :- دوقسمت گوشتی وپهن

b)      – axis   :- یامحور که مشیمه ها درآن باهم یکجا میشود . از همان قسمت که ریشه میروید بنام radical یاد میشود واز همان که ساقه میرید بنام plumule  یاد میگردد

Plant selection for seed production                    

انتخاب بته ها برای تولید تخم مربوط به ضرورت واستعمال مصرف کننده صورت میگیرد مثلاًّ آیا برای مصرف شخصی تخم بدست آورده میشود ویا برای مواد غذای حیوانات بدست آورده میشود مگر خواص بته هایکه برای تولید تخم انتخاب میگردد قرار ذیل اند .

a)       صحتمندی وسلامتی تخم

b)      مقاومت درمقابل امراض  وحمله حشرات

c)       مقاومت درمقابل شرایط تحت اقلمی

d)      زمان تولید وحاصل دهی

e)       معیار ومقدار حاصل

f)        خواص یامیوه (رنگ ، جسامت ، شکل وغیره )

g)      معیار جمع آوری نمودن پخته وخام

h)       قابلیت نگهداشت وگدام

بته به اساس معیار های ذکر شده انتخاب میگردد وبرای تولید تخم از آن استفاده صورت میگیرد . دربته هایکه برای تولید تخم انتخاب میگردد بایدlable  موجود باشد

Germination  :-

Embryo تخم خشک درحال استراحت میباشد امازمانیکه رطوبت به آن برسد فعال میگردد وشروع به نمو میکند عملیه توسط آن جنین مستریح به نمو شروع میکند عبارت از garmanition است

نشانه اولین نمو برآمدن radical از microphily  است .

Radica  به طرف زمین نمو میکند واندازه نموی آن از plumule زیادمیباشد . بعد از آن مشیمه ها از هم جدامیگردد . و plumule از آن خارج میگردد . مشیمه ها بعضی اوقات به رنگ سبز معلوم میگردد وبعضی اوقات خشک میشود ومیریزد . garmanition تخم های بدو نوع صورت میگیرد

a)       – pineal germination

b)      Hypogeal germination -

Formation and development of seeds

تشکیل انکشاف تخم درنباتات angiosperm  یعنی درتمام سبزیجات دارای مراحل مختلف انکشاف دردوران تکثر است که بطور خلاصه  از آن یاد آورمیشود

1-       Development of ovale 

2-        Pollination and development of pollen tub

3-       Fertilization

4-       Development of endosperm

5-       Development of  endosperm

6-       Accumulation of food in endosperm

7-       Maturity of the seeds

Desirable charas of seeds    

1-       تخم باید از ریگ وتخم های گیاه هرزه پاک باشد.

2-       تخم باید عاری از امراض حشرات باشد .

3-       تخم باید زنده باشد وقابلیت جوانه زدن را داشته باشد .

4-       تخم باید دارای خواص بهتر والیدین باشد .

5-       درهر جای که به آن ضرورت است دستیاب باشد .

تعین نمودن ساحه ووقت برای بته هایکه به منظور تخم مورد استفاده قرار میگیرد

تخم از گل به میان مآید بوجود آمدن گل ومیوه داشته مربوط به صحت وشرایط محیطی مربوط است . معیار تخم به صحتمندی وسلامتی والیدین نیزمربوط است بعضی شرایط محیطی که تولید تخم راتحت تاثر قرار میدهد قرار ذیل اند

1-       Photoperiodism

2-        Temperature

3-       Irrigation

4-       Wind

5-       Soil

1-                   Photoperdism

Photoperdism بالای  flowering  ، maturity of fruit   وgermination  تاثیر مینماید که به این اساس سبزیجات به سه گروپ تقسیم گردیده اند

a)       – long day plants

b)       Short day plants

c)         Day natural plant

A – long day plants

این نباتات بروز های طویل وشب های کوتاه ضرورت دارند معمولا در 24 ساعت به 8-10 ساعت تاریکی مسلسل ضرورت دارند تا flower bud  را تشکیل نمایند این سبزیجات عبارت اند از ، کچالو ، پیاز ، کاهو ، ملی ، پالک ، شلغم ، زردک وغیره ..

بصورت عمومی برای long day plant  اندازه بحرانی photoperiod  درمیان 14-12 ساعت وتغیر میباشد این نوع نباتات روشنی از 12 ساعت گل نمیکنند . این نوع نباتات در افغانستان معمولا از ماه ثور الی اسد دوام میکند

B- short day plants

این نباتات بروشنی کم وتاریکی زیاد 14-10 ساعت ضرورت دارد که flower bud  تشکیل میدهند . این نباتات عبارت اند از کچالوی شرین Indian spinach وغیره اندازه بحرانی photoperiod  برای این نباتات 14-10 است . این نباتات معمولا درافغانستان از ماه سنبله الی دلو دوام میکند .

C – day natural plant

 این نباتات درمقابل photoperiod  غیر احساس است

مثلاً : بادنجان رومی ، بادنجان سیاه ، مرچ ، بامیه ، لوبیا فرانسوی وسبزیجات فامیل cucurbitacae  وغیره

2-       Temperature  :

عبارت از سبزیجات اند که برای تولید میوه وگل به اقلیم گرم ضرورت دارد . درکشور ما این نوع مناطق بسیار کم است سبزیجات این مناطق عبارت اند از بادنجان رومی ، بامیه ومرچ 

b- Tropical zon

عبارت از مناطق اندکه بدو طرف خط استوای تا 23 درجه قرارداشته باشد و tropical vegetable  عبارت از سبزیجات اند که درمناطق مذکور به مفقیت پرورش داده میشود

Temperate vegetable c
عبارت از سبزیجات که برای تولید گل ، تخم میوه بر هوای سرد ضرورت دارند . این نوع مناطق درافغانستان زیاد است این سبزیجات از گلپی ، کرم ، ملی ، پیاز وزردک عبارت اند

d- temperate zon

عبارت از مناطق اند که به دوطرف خط استوا به اندازه 46 درجه قرار داشته باشد .

مناطق گرم اند وهوای سرد ندارند میتوانیم سبزیجات مذکور را درآنجا زرع مینمایم اما به شرطیکه تخم آنها برای یک مدت معین دریخچال گذاشته شودکه دراین مدت تخم ها باید بعد از مرطوب نمودن دریخچال گذاشته شود وبعد از آن باید در زمین زرع    گردد . درجه حرارت در یخچال باید به نقطه انجماد نرسد

3-                   Irrigation

برای نمو بهتر سبزیجات به مقدار مناسب آب ضرورت است . باران شدید برای بته ها به اساس وجوهان مضرمیباشد .

1-       جلوگیری از pollination

2-       انکشاف تخم از گل صورت نمگیرد

3-       مدت نموی علفی طولانی میگردد پخته شدن میوه به تعویق می افتد .

4-       جمع آوری تخم با مشکلات زیاد صورت میگیرد .

5-       مساعدشدن امکانات برای حمله امراض وحشرات

6-       درنتجه quality ، quantity تخم پائین می آید

4-wind   

باد های شدید در عمل fertilization  خلل واقع مکند که القاع درتولید تخم اهمیت اساسی را دارا است . به منظور جلوگیری از باد های شدید از wind break استفاده صورت بگیرد

5-soil   

برای تولید تخم معیار باید حالت خاک خوب باشد واز لحاظ حاصل خیزی نیزاصلاح باشد

طریقه های مراقبت پرورش سبزیجات به منظور بدست آوردن تخم

1-       وقت مناسب زرع نمودن :-

طوریکه سبزیجات درآب هوای مناسب تخم را تولید میکند برای انکشاف تخم نیز به آب وهوای مناسب ورطوبت نسبتاً زیاد ضرورت است . تخم باید در روز های بارانی زرع گردد که رطوبت مطلوبه آنرا پوره نماید وقت مناسب trans planting  صبح یادیگر است .

2-        فاصله بین بته ها ومقدار قابل زرع :-

بته هایکه به منظور تولید تخم زرع میگردد فاصله هایش نسبت به سبزیجات  که به شکل تازه استعمال میگردد زیاد میباشد . اگر زمین از نظر حاصل خیزی ضعیف باشد ویا منطقه بارنی باشد باید فاصله زیاد در نظر گرفته شود .

به هر اندازه که فاصله بین بته ها زیاد باشد بهمان اندازه روشنی زیاد آفتاب میرسد .

 

3-        سرعت در germination تخم :-

Germanition تخم را به طریقه های ذیل میتوان سریع نمود :-

a)       پاک نمودن شستن تخم :- تخم باید قبل از زرع نمودن  در آب انداخته شود وتخم هایکه در قسمت فوقانی آب قرار میگیرد جمع آوری گردد وزرع نگردد .

b)      Seed scarification

این طریقه را میتوان درتخم سبزیجات عملی نمایم که پوست آن سخت باشد مثلاً ً تورای

توسط این عملیه قابلیت جذب رطوبت تخم زیادمیشود scarification  از طریقهای ذیل کار گرفته میشود

v       یک قسمت کم از پوست تخم توسط چاقوسوراخ میگردد

v       پنچر نمودن پوست تخم یا سوراخ پوست توسط سوزن .

v       ضعیف نمودن پوست توسط ریگمال ویا چیزی درشت دیگر در این طریقه باید از احتیاد زیاد کار گرفته شود که قسمت های داخلی تخم متضرر نگردد

c- معامله نمودن تخم به آب گرم :-

معامله نمودن تخم به آب که درجه حرارت آن از 60 درجه سانتی گراد بالا نباشد . در این طریقه باید تخم دریک ظرف انداخته شود وآب بالایش انداخته شود . مقدار آب باید ده برابر تخم باشد وبعد از 3 الی 10 دقیقه یا تا زمانیکه آب سرد شود تخم در آب باقی بماند

d- انداختن تخم در آب معمولی :-

تخم در آب معمولی برای 12 الی 24 ساعت انداخته میشود که مدت موجودیت در آب آن نظر به نوع تخم فرق میکند

 

 

4-        نگهداشتن خالص بودن تخم :-

برای انکه تخم خالص نگهداشته شود واز موجودیت تخم ها گیاه هرزه وتخم های دیگر عاری باشد به ماده های ذیل باید عمل شود .

a)       – فاصله بین سبزیجات دروقت زرع نمودن :-

برای تولید بهتر تخم باید فاصله بین جنس ونوع سبزیجات مناسب باشد . ونیز بایدورایتی های مختلف یک جنس باید باهم فاصله مناسب داشته باشد تا در وقت pollination مخلوط نگردد وخاصیت اصلی خود را از دست ندهد برای self pollination باید اقلا ده متر فاصله در نظر گرفته شود وبرای cross pollination باید اقلاً 100 متر فاصله در نظر گرفته شود

b- وقت زرع نمودن  :- ورایتی های مختلف یک جنس وجنس های مختلف یک فامیل باید در این وقت زرع نگردد وقفه بین آنها موجود باشد تا در یک وقت از گرده افشانی جلوگیری صورت گیرد .

c- تدابر جلوگیری از باد ها :-

d- caging and  bagging

5-                   مرفوع نمودن ضروریات غذای بته های تخمی :-

6-           آبیاری ورطوبت خاک

7-                   جلوگیری از حشرات وامراض

Seed production

تخم از گل به میان می آید برای انیکه تخم سالم را بدست آوریم بایدگل ها بطور کامل القاع شده باشد . گل ها یا به طریقه self pollination ویا طریقه cross pollination القاع می گردد .

بادنجان رومی ، فاصلیا ، نخود وکاهواز جمله سبزیجات اند که بواسطه self pollination  القاع میگردد . وبادرنگ ، خربوزه ، تربوز، کدو ، پیاز ، زردک وغیره بواسطه cross pollination  القاع میگردد

Vegetable  از جمله mixed pollination  میتوان از بادنجان سیاه ، مرچ ، گلپی ، بعضی از نواع بامیه نام برد .

 

جمع آوری واستخراج تخم های سبزیجات

برای اینکه تخم معیار بدست آید باید از احتیاط زیاد گرفته شود تخم معیاری باید تمام خواص جنس معلوم راداشته باشد . تخم باید از میوه خام جمع آوری نگردد . زیرا قابلیت جوانه زدن این تخم ضعیف میباشد .

تخم هایکه زیاد پخته شده باشد نیزبایدبه منظور تکثر جمع آوری نگردد . زیرا این نوع تخم ها اکثراً توسط حشرات وامراض متضررمیگردد . مثلا سبزیجاتکه  دارای تخم های زیاد اند مثلا  درو ، بادنجان سیاه وغیره از قسمت وسط آن جمع آوری گردد . زیرا این تخم ها درمرحله بهتر پخته شده قرار دارند . برای انیکه وقت جمع آوری تخم معین گردد باید نقاط ذیل در نظر گرفته شود

1-       میوه از صدای مخصوص میان خالی معلوم میشود ( زمانیکه توسط انگشت زده شود از صدای آن فهمیده شود که پخته شده است یاخیر )این طریقه را درتربوز ، خربوزه وکده عملی نموده میتوانیم.

2-       رنگ ، شکل ومقدار جسامت میوه مثلاً دربادنجان رومی ، بادنجان سیاه

3-       خشک شدن میوه مثلاً در لوبیا ، ماش وغیره

4-       میوه به آسانی از بته جدا میگردد مثلاً  تربوز ، خربوزه وکدو

5-       تعداد روزها( از شروع گرده افشانی الی پخته شدن )

استخراج وپاک نمودن تخم سبزیجات

استخراج تخم از میوه مربوط به حالت وضعیت growth habit  میوه است.

1-       استخراج تخم ازمیوه جات که درای آب زیادباشد.

دراین نوع میوه جات تخم وقسمت گوشتی میوه همیشه مربوط بوده وتخم بالای میوه چسپیده گی میباشد. برای استخراج تخم از این نوع میوه جات از دست ویا چاقو کار گرفته میشود . در این طریقه باید میوه برای یک یادوروز درآی نگهداشته شود وبعداً توسط دست تخم هایش کشیده شود . تخم های پوچ که همیشه در قسمت فوقانی آب قرار میگیرد باید از تخم های سالم دور گردد . میوهجات که تخم آنها توسط این طریقه استخراج میگردد عبارت اند از بادنجان رومی وبادرنگ .

 

 

خشک نمودن تخم بعد از استخراج

قبل از زخیره نمودن تخم باید تخم های مرطوب خشک گردد . تخم های که بعد از استخراج دارای فیصدی بلند رطوبت در مقابل زخمی شدن وشکستن احساس میباشند که فیصدی germination آنها را کم میکند . علاوه از نیکه بطور مرطوب ذخیره شده باشند بطور سریع قابلیت germimation  خویش را از دست میدهد . زیرا در نتجیه عملیه تنفس مواد غذای تخم endosperm میرسد ونیز حرارت که درنتجه عملیه تنفس تولیدمیگردد باعث از بین رفتن تخم میگردد . تخم ها در هوای مرطوب رطوبت را از محیط جزب میکند . وبرخلاف درهوای خشک رطوبت را به محیط رها میکند . برای انیکه تخم ها بصورت درست نگهداری شود ورطوبت آنها زیاد وکم نگردد . باید در ظروف محفوظ نگهداری نگردد در موقع خشک نمودن تخم ها باید نقاط ذیل را در نظر گرفت :

1-       تخم باید درزمان خشک نمودن بازمین درتماس نباشد به این وسیله تخم از جراسیم محفوظ نگهداشته میشود .

2-       وسیله که بالای آن تخم در مرض روشنی آفتاب قرار داده میشود باید از قسمت تحتانی امکانات وزش هوا دارشته باشد .

3-       تخم باید بطور سریع خشک نگردد زیرا تخم هایکه  بطور سریع خشک شده باشد توانای germanition  آنها کم میباشد ونیز پوست تخم (seed coad  ) سخت میشود . اگر فیصدی رطوبت تخم زیاد باشد باید برای یک الی دو روز در سایه خشک گردد وبعدا درمعرض آفتاب قرار داده شود  از 11-2 بعد از ظهر باید تخم از تماس مستقم آفتاب دور شود زیرا در این     مرحله شدت شاع آفتاب ممکن تخم را از بین ببرد .

4-       تخم باید بالای یک جالی انداخته شود 4 الی 5 بار دریک روز مخلوط گردد

5-       قبل از شروع شدن بارش باید تخم جمع آوری ویا پوشیده شود تا فیصدی رطوبت آن زیاد نشود .

اگر تخم خشک استخراج شده باشد بعد از دو روز قرار دادن درمعرض آفتاب کافی خشک میشود . اگر تخم مر طوب استخراج شده باشد ویا بعد از استخراج شسته شده باشد . بعد از 3 الی 5 روز قرار دادن در معرض آفتاب وبعد از آن در سایه خشک شده آماده ذخیره نموده میشود . خشک شدن بعضی از تخم ها  درزمان ذخیره نمودن در صورت خشک شدن مناسب توسط صداهای مختلف ویا خواص دیگر معلوم میشود .

اگر ممکن باشد برای خشک نمودن تخم از یک داش استفاده گردد که درجه حرارت آن 100 درجه سانتی گراد باشد ، وتخم درآن برای 17 الی 20 دقیقه گذاشته شود ، بعد از مدت ذکر شده تخم خشک قابل ذخیره خواهد شد .

Seed storage

قابلیت نگهداشتن تخم مربوط به نوعیت ومعیار تخم وحالت گدام میباشد .

عواملکه نگهداشتن تخم را درگدام تحت تاثر قرار میدهد عبارت اند از

1-        فیصدی رطوبت تخم :

هر چند که تخم خوب به اندازه مناسب خشک شده باشد شرایط غیر مناسب گدام رطوبت تخم رازیاد میکند ومدت نکهداشت آنرا کم میکند . برای انکه از اسر رطوبت زیاد طول عمر نگهداشت تخم کم نگردد باید از طریقه های ذیل کار گرفته شود .

a-       تخم باید در بوطل های سربسته نگهداری شود ویا درخریطه های پلاستکی ذخیم نگهداری شود

b-      برای انکه رطوبت اضافی از تخم کم شود باید دربوتل با تخم بعضی مواد مثلا یک اندازه ذغال سنگ ، گچ ، چونه ویا برنج خام انداخته شود تا رطوبت اضافی را از تخم جذب نماید .

c-       اگر بعد از یک مدت تخم در معرض آفتاب قرار داده شود نیز رطوبت آنرا کم میکند

2-        درجه حرارت گدام :

    برای انیکه مدت نگهداشت تخم های سبزیجات زیاد شود باید درجه حرارت گدام بامقدار رطوبت تخم کم باشد .

به اساس یک فورمول عمومی درنتیجه کم شدن یک فیصد رطوبت مدت نگهداشت تخم دو چند میشود . ودر نتجه 5 درجه حرارت گدام طول نگهداشت تخم دو چند میشود بعضی ازمواد که از موجودات حیه مضر جلوگیری میکند عبارت اند از :

 

الف : ذغال سنگ :-

ذغال سنگ از ازدیاد رطوبت تخم جلوگیری ونیز از پیدا شدن شپشک نباتی جلوگیری میکند . برای هر یک کیلوگرام تخم از 0.5 کیلو گرام سنگ ذغال کار گرفته میشود .

ب مخلوط نمودن باتخم :

ج چرب نمودن تخم توسط تیل خوراکی :

د استعمال چونه ویا گچ :

نوشتن لیبل بالای قطی های تخم

قبل از گذاشتن تخم درگدام باید بالای خریطه ویا قطی تخم تمام معلومات ضروری در مورد تخم درج گردد . ویک ورق از معلومات مذکور درداخل قطی نیز انداخته شود .

بالای لیبل باید نقاط ذیل نوشته شده باشد

1-       Name of seed (genus , speces and variety )

2-       Date of extraction

3-        Place of extraction

4-       Date of strange

5-       Germanition  percentage

6-       Expire date

 

معیار تخم :

تخم باید قبل از زرع خرید فروش امتحان گردد که قابل استعمال است ویا خیر معیار تخم به اساس خواص ذیل تعین میگردد

سلامتی تخم :-

قوتیکه زرع ، قابلیت گدام وجوانه زدن تخم زا تعین میکند عبارت از سلامتی تخم است . یکی از خاصیت مهم است که معیار تخم توسط آن تعین میگردد . توانایی جوانه زدن تخم ناسالم کم بوده ودر مقابل امراض وحشرات احساس میباشد . یک طریقه معمولی تعین نمودن سلامتی تخم این است که تخم در آب انداخته میشود ، تخم هایکه خراب پوچ وناسالم باشد در قسمت فوقانی آب قرار میگیرد وتخم های سالم در قسمت تحتانی آب قرار میگیرد .

B- صحتمندی تخم :- تخم صحتمند همیشه عاری از امراض وحشرات میباشد وتخم که از امراض و حشرات پاک باشد حاصل سالم را تولید میکند . برای امتحان نمودن صحت تخم اگرمایکروسکوپ دردسترس نباشد باید توسط چشم دیده شود تاصحت تخم تایک حد تصدیق گردد . تخم هایکه علایم امراض وحشرات را داشته باشند دور گردد . تخم هایکه ملوث به امراض وحشرات است باعث بوجود آمدن امراض در یک ساحه میگردد . اکثر bacteria  و fungus   درآب که درجه حرارت آن 50c باشد از بین میرود .

d-       خالص بودن تخم :- زمانیکه تخم ذخیره میگرد د باید بالای قطی آن لیبل نوشته شود وسنگ ، تخم های گیاه هرزه ومواد اضافی از آن صحیح گردد .

فیصدی رطوبت درتخم :-

تخم های که برای بدست آوردن تیل یا روغن از آنها استفاده نمیگردد باید مقدار رطوبت آنها %14 و تخم های سبزیجات که برای استخراج روغن از آن کارگرفته میشود . باید مقدار رطوبت آنها %12 باشد .

فیصدی جوانه زدن :- توسط معلوم نمودن فیصدی جوانه زدن تخم آگاه میشویم که تخم قابل زرع است یاخیر توسط معلوم نمودن فیصدی جوانه زدن این  هم معلوم میگردد که کدام مقدار تخم باید زرع گردد . تامقدار مورد ضرورت ما را پوره نماید . برای معلوم نمودن فیصدی جوانه زدن تخم از خاک ویا ریگ کار گرفته میشود این خاک ویا ریگ قبلا توسط آب گرم ویا طریقه های دیگری که قبلا ذکر گریده است تعقیم گردد . تخم در میدیا ذکر شده زرع میگردد وساحه مذکورآبیار ی میگردد  . بعد از چند روز فیصدی جوانه زدن تخم ها معلوم خواهد شد .

توسط فورمول ذیل میتوانیم مقدار مورد ضرورت تخم های خویش را محاسبه نمایم

 

12ع¯ط±ط¯ط¯ ط²ط±ط¹ ط¨ط•غŒط¯ ع©ظ‡ طھط®ظ… ظ…ظ‚ط¯ط•ط± =100xط¯ط•ط±غŒظ… ط¶ط±ظˆط±طھ ظ‡ط•غŒع©ظ‡ ط¨طھظ‡ ظ…ظ‚ط¯ط•ط± ط²ط¯ظ† ط¬ظˆط•ظ†ظ‡ ظپغŒطµط¯غŒ ' type="#_x0000_t75">

 

 

مثال : - مابه 160 بته ضرورت داریم درصورت که فیصدی جوانه زدن تخم ها 80 فیصد باشد . بچه اندازه تخم باید زرع گردد که مقدار ذکرشده را بدست آوریم.

12ع¯ط±ط¯ط¯ ط²ط±ط¹ ط¨ط•غŒط¯ ع©ظ‡ طھط®ظ… ظ…ظ‚ط¯ط•ط± =100x160 8o% =200seeds' type="#_x0000_t75">

تخم هایکه فیصدی جوانه زدن آنها از %50 کم باشد باید نگهداری نگردد

احداث نرسری سبزیجات

 نرسری سبزیجات ساحه محدو د است که درآن بطور سریع تخم سبزیجات تولید میگردد وبرای دست آوردن حاصل به ساحه دیگر انتقال میشود تا در نتجه حاصل باکیفت بدست آید

شرایط ضروری برای احداث نرسری

1-       به هر اندازه که ممکن باشد باید ساحه نرسری به ساحه تولید نزدیک باشد

2-        خاک باید عمیق ، حاصل خیز، خوب زهکشی شده واز عامیلین امراض پاک باشد

3-       شرایط مناسب برای آماده نمودن آب آبیاری داشته باشد.

4-       شرایط اقلمی برای تکثر نبات مساعد باشد

5-       موجودیت کارگران باید تعین باشد

6-       مواو مختلف برای نرسری مثلا fertilizer  ، growthregulators  و herbicides   وغیره باید موجود باشد

 

 

 

 

 

 

 

اهمیت نرسری سبزیجات :-

درنرسری میتوانیم نباتات مقاوم وسالم را تولید نمایم . تکثر سبزیجات قبل از انتقال به مزرعه به مراقبت وپرورش زیاد ضرورت درد که این عمل از نرسر ی آسان است .

اکثریت سبزیجات مستقیما مذرعه غیر اقتصادی میباشد از این رو تخم های بادنجان رومی ، مرچ ، کرم باید در نرسری زرع گردد .

عواملیکه بالای احداث نرسری تاثر میکنند .

ساحه موقیعت :- زمین نرسری باید هموار ودارای میلان کم باشد ونیز به شکل خوب زهکشی شده باشد ساحه که برای نرسری انتخاب میگردد باید کار کنان کار فهم داشته باشد ، باسرک نزدیک باشد وخریداران از آنجا عبور مرور داشته باشند .

خاک واقلم  :- بطور عموم برای پرورش سبزیجاتand sandy loam   loam soil  بهتر دانسته شده است . animal fertilizer  در آن علاوه شده باشد . و PH آن (6.5-7) باشد . خاک باید به عمق 70-80 سانتی متر قلبه گردد  .

موجودیت آب آبیاری :- آب پاک آبیاری وروشنی برای پرورش سبزیجات در نرسری ضرورت میباشد .

کودهی

ضرورت نرسر

بعضی از انواع سبزیجات در اولین مراحل نموی خود به پرورش زیاد ضرورت دارد این سبزیجات قرار ذیل اند tomato  ، brinjal  ،  chillis  ،  cauliflower  ، capsicum  ، cabbage  ،Chinese cabbage   پیاز وغیره .

مگربعضی انواع سبزیجات مستقما درمزرعه زرع میگردند که عبارت اند از akra , rasish ,turnip , spinach , carrot  , sugarbeet  وغیره .

 

فواید نرسری :-

·         برای کشت مناسب زمینه را مساعد سازد .

·         نگهداشت سبزیجات از امراض به آسانی صورت میگیرد .

·         حاصل زود تر میرسد ودر بازار به قیمت خوب به فروش میرسد

·         جلوگیری از مصارف اضافی کارگر وزمین .

·         تولید تخم در نرسری .

زرع نمودن تخم ها در نرسری

1-        پاشیدن تخم ها درنرسری

2-        زرع نمودن به شکل قطار

درطریقه قطار تخم به اندازه 0.5-1cm عمق زرع  میگردد وفاصله بین بته

ها 5cm میباشد تخم توسط ریگ وکود حیوانی ونباتی پوشانیده میشود عده از معلومات درباره سبزیجات درجدول ذیل ذکر گردیده است

Spacing incm/m

Numbers of seeds/g

Vegetable

 

پوشانیدن تخم :-

بعد از انیکه در زمین زرع گردد ویا پاشیده شود باید پوشانیده شود . توسط یک مخلوط به اندازه 1:1:1 خاک ، ریگ وبقایای تجزیه شده حیوانی پوشانیده میشود. مقدار خاک که بالای تخم انداخته می شود باید از دوچند طول تخم زیاد نباشد .

Use of malch                              

 برای پوشانیدن نرسری از بقایای نباتاتی مثلا برگها وغیره کارگرفته میشود این مواد به منظور پوشانیدن سطح نرسری استعمال میگردد پوشش در نگهداشتن رطوبت از ومحافظت از هوای سرد کمک میکند .

Advantages of mulching

1-        سطح خاک را میپوشد ومقدار تبخیر را کم میکند

2-       سطح خاک را از سخت شده نجات میدهد که درنتجه جذب آب درخاک بهتر شده وبرای نموی ریشه شرایط مساعد میگردد .

3-       درجه حرارت خاک را ثابت مینامد خاک را درتابستان سرد ودر زمستان گرم مینماید .

4-       نباتات را از تابش مستقم آفتاب محفوظ مینماید .

5-       نرسری را از ضرر پرنده گان محفوظ میدارد.

Rmoral of mulch

دور نمودن ملچ از نرسری به احتیاط زیاد ضرورت دارد زمانیکه سبزیجات به اندازه 2cm نمو نماید ملچ دور میگردد ملچ باید از طرف شب دورگردد سبزیجات از شعاع فوری آفتاب محفوظ باشد

Using of shading net

زمانیکه درجه حرارت از 30c بلند شود از جال سبد استفاده میگردد که به اندازه 60-90cm بلند ازسطح زمین باشد .

Weed contral

برای بدست آوردن سبزیجات سالم کنترول گیاه هرزه ضروری میباشد که بایده به طریقه فزیکی کنترول گردد .

Transplanting  

عبارت  از پروسه انتقال بته پایه سبزی با ریشه های آن درمزرعه است که به منظور بدست آوردن حاصل زیاد صورت میگیرد .

بعضی از بته ها بعد از انتقال خشک میشوند که عوامل خشک شده آنها قرار ذیل اند .

1-       زمانیکه نبات ریشه های خوب نداشته باشد .

2-       زمانیکه ریشه ها نرم وگوشت باشد .

3-       زمانیکه به اندازه کافی آبیاری نشده باشد .

4-       زمانیکه در شرایط محطی نرسری ومزرعه تفاوت زیاد وجود داشته باشد .

5-       زمانیکه در مرحله انتقال خاک کافی بانبات نباشد .

تدابر احتیاطی درزمان انتقال :-

1-       24 ساعت قبل از انتقال باید بستر نرسری طرح آبیاری گردد که ریشه ها از زخیم شدن محفوظ نگهداشته شود وبه آسانی از زمین کشیده شود .

2-       دفتاً بعد از کشیدن باید نبات به ساحه محفوظ انتقال گردد وانتقال باید صبح یا عصر صورت گیرد .

3-       درموقع انتقال باید باریشه ها خاک موجود باشد .

4-       بعد از غرس در مزرعه باید خاک بیخ بته تحیه گردد تل خلا ها پر گردد .

5-       بعد از غرس درمزرع آبیاری گردد .

آماده نمودن ظرف برای زرع تخم سبزیجات :-

قبل از پر نمودن ظرف از خاک باید تعین گردد که ظرف عاملین امراض عاری از است . درحصه تحتانی ظرف باید بخاطر اخراج آن اضافی سوراخ موجود باشد . سوراخ ظرف باید توسط قشر سنگهای ریزه پوشانیده شود وبعداً خاک علاوه گردد مااز معرض damping of  جلوگیری شود .

آماده نمودن خاک برای گلدان :-

دروقت پرنمودن گلدان باید توجه صورت گیرد که خاک از عامیلین امراض وگیاه هرزه پاک باشد .

برای آماده نمودن media  مناسب باید خاک ریگ ومواد عضوی به اندازه مساوی مخلوط گردد .

مراقبت بته های جدید :-

باید ازمقدار زیاد وکم حرارت محفوظ نگهداشته شود وبه اندازه کافی رطوبت برایش آماده باشد آب زیاد باعث بوجود آمدن امراض میگردد . پس زمانیکه ضرورت بود .باید توسط آب پاشی آبیاری گردد .

Thinning  :-  بعد از انیکه بته دوبرگ حقیقی را تشکیل دهد thinning  شروع میشود بته هایکه در نتجه thinning  اضافه گردد درظرف دیگر زرع میگردد . برای thinning  از چاقو تیز کار گرفته میشود . بته باید زخمی متضررنگردد .

Hardening of seedling :- بته های جدید درنرسری نازک بوده وقبل از انتقال hardening  ضرورت دارد به این منظور کم نمودن آب وکم نمودن حرارت تطبق میگردد .

مقاوم نمودن بته های جدید باید به تدریج صورت گیرد . مقاوم نمودن یا hardening  دارنده فواید ذیل است .

1-        سریع شدن نمو

2-       زیاد شدن مقدار هورمون ها

3-       زیاد شدم مواد خشک نبات

4-       کم شدن مقدار تبخیر وزیادشده کاربوهایدریت ها .

Weed control  :- برای بدست آوردن سبزیجات سالم کنترول گیاه هرزه ضروری میباشد باید بطریقه فزیکی کنترول گردد .

Trans planting  :- عبارت از پروسه انتقال بتهای سبز با ریشها ی آن درمزرعه است که بمنظور بدست آوردن حاصل زیاد صورت میگیرد .

بعضی از بته ها بعد از انتقال خشک میشوند که عموامل خشک شدن آنها قرار ذیل اند .

Ø       زمانیکه نبات ریشه های خوب نداشته باشد .

Ø       زمانیکه ریشه ها نرم وگوشتی باشد .

Ø       زمانیکه نبات به اندازه کافی آبیاری نشده باشد .

Ø       زمانیکه درشرایط محطی نرسری ومزرعه تفاوت زیاد وجود داشته باشد .

Ø       زمانیکه در مرحله انتقال خاک کافی بانبات نباشد .

 

 

تدابیر احتیاطی درزمان انتقال :-

1-        24 ساعت قبل از انتقال باید بستر نرسری سطحی آبیاری گردد که ریشه ها از زخمی شدن محفوظ نگهداشته شود وبه آسانی از زمین کشیده شود .

2-       دفتاً بعد از کشیدن باید نباتات به ساحه محفوظ انتقال گردد وانتقال باید صبح ویا عصر صورت گیرد .

3-       درموقع انتقال باید با ریشه ها خاک موجود باشد .

4-       بعد از غرس درمزرعه باید خاک بیخ بته تخته گردد تا خلاها پر گردد .

5-       بعد از غرس درمزرعه آبیاری شود.

 

زیتون

مقدمه :

           زیتون از جمله میوه جات است که از زمانه های بسیار قدیم مردم به ان اشنائی داشته و از ان به مقاصد مختلف از ان استفاده میکردند مثلآ در از روغن ان استفاده میکردند ,  از چوب ان در نجاری ها استفاده میکردند و از میوه ان .

در حال حاضر نیز از زیتون چنین استفاده صورت میگیرد که در اقتصاد یک منطقه و یک کشور رول عمده را انجام میدهد.

در جهان صادرات و واردات زیتون رو به افزایش است که دراکثر کشور ها برعلاوه مصرف داخلی برای صادر کردن نیز تولید صورت میگیرد . در جهان علاقمندی زیادی در باره تولیدات زیتون وجود دارد .در حال حاضر در جهان 800 ملیون درخت زیتون وجود دارد که تقریبآ 9 ملیون هکتار زمین را تحت پوشش قرار داده است . درخت زیتون از جمله درختان همیشه سبز است که در مقابل کم ابی مقاومت دارد که و در خاکهای ریگی حتی در میان سنگ ها رشد و نمو کرده میتواند که دیگر درختان میوه چنین خاصیت را ندارند و از طرف دیگر اچار و روغن زیتون به صحت انسان مفید بوده  زیرا روغن ان فاقد کلسترول میباشد .

در کشور عزیز ما زیتون در ولایات چون ننگرهار , لغمان , کنر و نورستان که دارای اقلیم خشک خشک بوده و دارای بارای ها نیز میباشد به شکل وحشی و اصلاح شده تولید میگردد.

  تاریخچه:

            زیتون دارای قدامت بسیار زیاد است که پیدایش انرا قبل از تاریخ گذارش میدهند.حتی ذکر زیتون در داستان های پیامبران در قران کریم امده است.

منشآ زیتون به گمان اغلب سوریه است که بعدها به اروپا و همچنان گسترش انرا مشرق و مغرب در طول و عرض مدیترانه میدانند. و همچنان گفته میشود که تمدن های زیادی در حوزه مدیترانه در طول تاریخ تناوبآ در کشت زیتون و انتشار ان شریک و جا نشین یکدیگر بودند مثل رومی ها , عبری ها , یونانی ها , عرب ها , هسپانیوی ها و بلاخره فرانسوی ها .

زمانیکه رومیها  وارد افریقا شدند متوجه شدند که بربرها که مقیم صحرا بودند فن پیوند زدن زیتون را میدانند و کشت انرا اغاز کرده اند رومی ها از این تجربه بربرها استفاده نموده و کشت زیتون را در قلمرو خود اغاز نمودند که این گسترش زیتون در متصرفات افریقا برای رومیان از نظر سیاسی و اقتصادی خیلی زیاد مهم بود به همین سبب گفته میشود که دوارده هزار سال قبل از میلاد حتی خیلی پیش از ان در شمال افریقا وجود داشت ودر قرن شانزدهم میلادی مهاجرین هسپانیا زیتون را وارد امریکای لاتین کردند . در مدت بیست سال برای گسترش و پیشبرد طرح کشت و گسترش زیتون در ارجنتاین ,مکسکو , برازیل و حتی در بعضی کشور های امریکای شمالی به کار برده شد. باتوجه به شرح فوق چنین بر می اید که کشت زیتون اساسآ در قرن ها مربوط به حوزه مدیترانه بوده و در ان به خوبی جا گرفته و موقیعت خوبی حاصل نموده است .  (4)

کاشت و برداشت زیتون

نوعیت خاک                                                        :

           نبات زیتون در خاک های جغل دار وریگی (سند لوم) نموی خوبتر کرده

ونموی بیشتر کرده ونموی بیشتر در خاک های غنی از موادعضوی ساختار فزیکی مساعد میباشد.

شرایت اقلیمی کشت درخت زیتون:

          بهترین شرایط اقلیمی برای رشد ونموی درخت زیتون آب وهواِِی مناطق اطراف دریای مدیترانه می باشد . مشخصات این نوع شرایط اقلیمی عبارت است از زمستان کوتاه وملایم.باران فراوان دربهار وخزان نسبتأ مرطوب وتابستان خشک وگرم وتابش زیاد نور خورشید

روش تکثیر نهال واحداث باغ:

          منطقه رود بار وطارم برای ازدیاد نهال واحداث باغ بیشتر از پا جوش استفاده می شود وقلمه زدن مرسوم نیست . بدین معنی که از درختان خوب وقوی از انواع مورد نظر از1_6 پاجوش که هم سطح زمین ودر یقه درخت قرار گرفته باشند.انتخاب وپای آن را خاک داده همه سال هرس می نمایند تا ارتفاع آن به 1_1.5 متر وقطرش به 7_10 سانتی متر (معادل مچ دست) برسد.سپس این پاجوش را از درخت اصلی جدا کرده وشاخه های تاج نهال را قطع وکشت مینمایند .

فصل کشت نهال واحداث باغ از اوایل حوت شروع وتا اوایل حملادامه دارد. (3)

اهمیت اقتصادی کشت زیتون

          زیتون به سبب استقامت , تحمل و طول عمر خصوصآ به سبب سازش خود با محیط های مختلف به دیگر درختان برتری پیدا کرده است .

به اساس راپور سال های 1998 الی 2001 گفته میشود که در جهان به شکل مجموعی 15,090,620 تن زیتون بدست آمده است که تقریبآ 30 فیصد انرا هسپانیا ,20 فیصد انرا ایتالیا ,15 فیصد انرا یونان ,9 فیصد انرا ترکیه ,7 فیصد انرا تونس ,4 فیصد انرا سوریه و 15 فیصد دیگر انرا دیگر کشور های تولید کننده زیتون تولید

کرده اند.

حاصلات و تولید زیتون در هر یک هکتار در زمین های مختلف و در شرایط مختلف فرق میکند.حاصلات زیتون مانند روغن زیتون ,زیتون خوراکی و چوب ان در اقتصاد رول با ارزشی را بازی میکند مگر طوریکه دیده میشود قیمت روغن زیتون در کشور ما تا هنوز موقف خوبی ندارد بدین ترتیب قیمت روغن زیتون در مارکیت های بین المللی در سال 2000 میلادی در ماه های May و March قرار ذیل گذارش داده شده است .

>  روغن هسپانیوی            70 1     دالر امریکائی

>   روغن ایتالوی           07 2          دالر امریکائی

>   روغن یونانی            80 1           دالر امریکائی

>   اوسط قیمت                5 1            دالر امریکائی

اگر اوسط  قیمت های فوق را در حاصلات روغن یک هکتار ضرب کنیم پس داریم که :

  600  × 15  =  900  دالر

 1500 × 15 =  2250 دالر

2400 ×  15 =  3600   دالر

بنآ گفته میتوانیم که حاصلات یک هکتار زیتون از 900 الی 3600 دالر امریکائی است . (2)

اهمیت اقتصادی زیتون در افغانستان:

         زیتون بطور وحشی از زمانه های قدیم در برخی از ولایات افغانستان مانند خوست , کنر , ننگرهار , لغمان , نورستان و پکتیا موجود بوده است . اما به شکل تجارتی تنها در ولایت ننگرهار در سال 1349 هجری شمسی اغاز یافته است .

در فارم های این وادی به ساحه 2856 هکتار درختان زیتون موجود بود . در سال 1358 از باغهای زیتون در حدود 3232  تن میوه زیتون حاصل شد.از میوه زیتون   فارم های کانال ننگرهار اچار و روغن تولید میشد , که فابریکه های ان در فارم هده کانال مذکور تآسیس شده بود .

در پروژه انکشافی وادی ننگرهار ورایتی های گملیک و اذربایجان زیتون تحت پرورش قرار داشت که از میوه سبز انها اچار و از میوه پخته ان روغن تولید میشد

موقیعت زیتون در جهان:

          سازمان خوراکی و زراعت جهان در سال 1957 تعداد در ختان زیتون در جهان را در حدود 650545000 اصله تخمین داده است .

مجمع بین المللی زیتون در سال 1964 این رقم را تا 740000000 اصله بالا برد که 636 میلیون ان مورد استفاده و بهره برداری قرار گرفته و سطح معادل 9 میلیون را اشغال کرده است .

گفته شده است که در سال 1974 این رقم را  نزدیک به 800 میلیون اصله در 10 میلیون هکتار زمین رسانیده اند .

در حال حاضر نقشه جهانی انتشار زیتون را در جهان و نسبت درخت  با سطح پوشش انرا به شکل ذیل گذارش نمایش میدهند. (1)

اروپا(جنوبی) :- ................. 17  فیصد درخت زیتون در 65 فیصد مساحت.

اسیا :- .............................. 13 فیصد درخت زیتون  در 11 فیصد مساحت.

افریقای(شمالی):-................  13  فیصد درخت زیتون در 22 فیصد مساحت.

امریکای(جنوبی وشمالی):- ...  3   فیصد درخت زیتون در 2  فیصد مساحت.

.

تولید مثل درگیاهان

ادامه مطلب

لیرینگ

 (  لیرینگ Layering )

لیرنگ یا خوابانیدن یک طریقه تکثیر غیرزوجی نباتات بوده که در وقت اجرای عملیه از والدین خود جدانمی شود.درین طریقه شاخچه ها بدون اینکه از نباتات اصلی جدا شود زیر خاک میگردد.این طریقه تکثیر بسیار انواع های برگریز است که قلمه های شان به اسانی تولید ریشه نمی کنند. نباتاتیکه توسط این طریقه تکثیر شده میتوانند عبارت اند از سیب .آلو.تاک انگور.آلوبالو.... این لیرینگ بطریقه های مختلف مورد اجرا قرار میگیرد. انواع قرار ذیل است:

1- لیرینگ سادهSimple Layering 

2- لیرینگ مرکب  Compound Layering 

3- لیرینگ جویچه ای  Trench Layering

4- لیرینگ تپه ای   Mound Layering

5-لیرینک هوایی Air Layering

- لیرینگ سادهSimple Layering) :1

          این لیرینگ یک طریقه ساده بوده طوریکه شاخچه های درختان بروی زمین کج شده و انرا همراه خاک مرطوب می پوشانند اما ساحه یک یا دو پندک نهایی شاخچه از خاک بیرون می شود. و همچینین قسمت قات شده که در زیر زمین است توسط سیم یا سنگ محکم گردد تا از زیر خاک بیرون نگردد.

طرزالعمل:

شاخچه مناسب انتخاب شود.P

P یک حفره به عمق  cm15 -8 در نزدیک شاخچه قابل لیرنیگ ساخته شود.

 شاخچه مذکور را بطرف زمین قات نموده و در حفره جابجا گردد و قسمت قات شده درحفره توسط میخ و یا سنگ در محل محکم شود و بعدآ انرا توسط خاک مرطوب می پوشانند. قسمت نهایی ان به اندازهcm  20-15 که دارای 2-1 پندک باشد در خارج سطح خاک قرار داده شود.

 شاخچه های که به شکل قات به مشکل قات می شوند در قسمت بالای آن اندکی P

یک زخم ایجا د شود تا به آسانی قات شده بتواند. 

 - لیرینگ مرکب Compound Layering :2

این لیرینگ را به بنام لیرینگ مارپیچی هم یاد میکنند  هم یاد میکنند. این لیرینگ مشابه به لیرینگ ساده بوده اما فرق آن در آنست که شاخچه ها بطور متناوب زیر خاک میشود. هر قسمت آن که در بیرون خاک قرار داده میشود جهت بوجود آمدن نبات جدید حد اقل دارای یک پندک باشد. توسط این طریقه هر قسمت شاخچه که زیر خاک قرار دارد ریشه های جدید تولید میکند. مانند تاک انگور.

طرزآلمعل:

 شاخچه های مورد ضرورت انتخاب شود.P

 Pچندین حفره بطور متناوب  مشابه به لیرنگ ساده در زمین حفرگردد.

Pبعدآ شاخچه های بطور متناوب در بین حفره های ایجاد شده قرار داده شود و توسط خاک پوشانیده شود.

P هر قسمت شاخچه که در بالای خاک باقی مانده باید لااقل دارای یک پندک بوده تا بعد از انکشاف یک نوده جدید را بوجود بیاورد.

 - لیرینگ جویچه ایTrench Layering :3

این لیرینگ عبارت از رویانیدن نبات و یا یک شاخچه ان بشکل افقی در قاعده جویچه می باشد.

درین نوع لیرینگ اطراف نوده های جدید در حال انکشاف با خاک پوشانیده میشود. این طریقه لیرینگ اصلا در قوریه ها برای انکشاف پایه مادری میوه جات از قبیل چارمغز, سیب , شفتالو ,آلو, آلوبالو و غیره عملی میگردد. اکثرآ این طریقه در موسم استراحت یا اوایل بهار صورت میگیرد

طرزالعمل:

P بخاطر این لیرینگ عمومآ از نهال های پیوند شده یکساله یا شاخ های یکساله نباتات چندید ساله استفاده میشود.

60-40 از سطح زمین قطع شود cm شاخجه به ارتفاع P

 

P قبل از شروع نمو شاخچه ها را در بین جویچه ها بطور هموار قرار داده و زمانیکه نوده های جدید بوجود آمد, در اطراف آنها به عمق 4-6 سانتی مترخاک آنداخته شود.

 بعد از آغاز نمو بالای انها بطور وقفه ای خاک انداخته شود.P

P در اخر فصل نمویی خاک های که قبلا انداخته شده دور گردد, و شاخچه های ریشه دار شده از نزدیک نبات مادری قطح کرده و به جاهای مورد نظر منتقل میشود.

 - لیرینگ تپه ایMound Layering :4

درین طریقه یمک نبات از نزدیک سطح زمین در جریان فصل استراحت قطح شده و بعدآ در بهار زمانیکه نوده های جوان تشکیل شدند, اطراف انها به شکل تپه جهت تشویق تشکیل ریشه ها با خاک پوشانیده میشود. این طریقه در نباتاتی عملی میگردد که ساقه های آن به مشکل در زمین قات میشود , و هر سال نزدیک به سطح زمین تعداد زیاد نوده  ها را تولید میکند.

بطور مثال سیب , الوبالو و غیره.

طرزالعمل:

 در بهار قبل از شروع فصل نمویی نبات مورد نظر از نزدیک سطح زمین قطح شود.P

 بعد از تولید نوده های جانبی تازمانی در بیخ نوده ها خاک انداخته شود که بلندی خاک به اندازه برسد و یک شکل تپه کوچک را ایجاد نماید. سانتی  30- 20

خاک مذکور خصوصا در تابستان مرطوب نگهداری شود. P

 P در وقت استراحت خاک بیخ نوده ها را دور نموده و شاخچه های ریشه دار را نزدیک نبات مادری قطح نماید نهال های مذکور در قوریه ها برای یکسال تحت تربیه قرار داده شود, و بعد در بهار سال آیند به محل دایمی انتقال داده شود.

لیرینک هوایی   Air Layering 5:

 این لیرنگ درنباتاتیکه به مشکل قات میشود عملی میگردد. درافغانستان بعضی اوقات درتاک های انگوربالغ که بالای درختان بسیاربلند نموکرده وازسطح زمین بسیار بلند می باشد عملی میگردد. این لیرینگ هزارهاسال سابقه داشته و بنام های لیرنگ چینایی.لیرنگ گلدانی وغیره هم یاد میشود.مشکل این نوع لیرنگ در این است که میدیای ریشه به مشکل مرطوب نگداشته میشود.

حلقه کردن یا گرایندنگ در قسمت ساقه یاشاخچه که بعد از آن عملیه لیرینگ هوایی صورت می گیرد. عملی میگردد.بخاطریکه مواد غذایی در انجا ذخیره شده وتولید ریشه را سرعت می دهد. این لیرنگ دراکثر انوانباتات مانند انجیر.امروت.املوک.آلوولیموعملی میگردد.اکثر لیرنگ هوایی در بهاربالای شاخچه های نیمه سخت که در سال قبل ویا درسال جاری بوخود آمده اند.اجرامیشود.

طرزالعمل:

ü در این طریقه شاخچه های که دارای قطریcm  3  -1 باشد استعمال میگردد.

ü گرایدنگ درشاخچه ها به اندازه  cm20 قبل ازقسمت لیرنگ هوایی صورت میگیرد وسپس پوست آن به اندازه  cm2- 1  از دور ادور شاخچه دور گردد.

ü بعدآ سطح قطع شده شاخه مذکور توشط بوره اره طوری پوشانیده شود که انجامم های ورق های پولی ایتیلین با تارهای بسته گردد.

 

 6: نوک شاخ لیرینک   Tip Layering

 دراین طریقه نوک شاخ که نزدیک به زمین است زیرخاک گردیده در این حالت شاخ زیر خاک شده به نموشروع کرده وتولید ریشه میکند مثلا در توت زمینی.

نواقص لایرینگ

-وقت طولانی نیاز دارد.

-ماشینی شده نمیتواند.

-کارمشکل میباشد.

-تعداد زیاد بته ها تشکیل شده نمی تواند.

شالی یا برنج

شالی یا برنج  Rice 

تاریخچه واهمیت اقتصادی برنج : برنج یکی از قدیمترین نباتات  است که دردنیا برای تهیه خوراک انسانها زرع میگردد. بطوردقیق معلوم نیست که برنج یا گندم کدام یکی اولتر بوجود آمده اند. طبق برسی ها مبدآ اول برنج ازآسیا وکشورهای هندوستان بوده ودرحال حاضرنیز انواع زیاد برنج دربعضی مناطق آسیا ، افریقا وامریکا پیدا شده است .تحقیقات که توسط واویلوف عالم روسی صورت گرفته است ، چنین نتیجه گرفته شده است که نوع     یاد میشود.برنج زراعتی ازجنوب غرب آسیا منشآ میگیرد، این نوع برنج بنام (Oryza sativa) یاد میشود. برنج زراعتی اوریزا ستیفا ازکشور هندوستان واهتمالآ ازبرمان منشه میگیرد. دلیل این ادعا اینست که برنج یکی ازقدیمی ترین نبات قاره آسیا بوده ودرحال حاضرنیزانواع وحشی آن درهندوستان وجود دارد.(4-5) هزار سال قبل از میلاد برنج درچین بصورت للمی زرع میگردید.  پس ازآن که زراعت دربسیاری کشورها رواج پیدا کرد، بعدآ دراطراف رودخانه ها ودره ها و روستائی ها بصورت عادی کشت گردیدند. این نبات ازطریق هندوستان به دیگرمناطق آسیا مانند چین وجاپان برده شده وبعدازآن به دیگرکشورها منتقل گردید. بعدازآن به افریقا برده شده واولین کشوریکه درآن برنج کشت گردیده نایجریا است وبعدآ به دیگرمناطق افریقا برده شده وکشت آن دوام داردوبعداز آن توسط اعراب از آسیا به مصروبعدآ به مراکش وسرانجام به اسپانیا برده شدوازآنجا به دیگرکشورهای اروپائی منتقل گردیده است. درقرن 15 کشت آن درایتالیا شروع گردید. درحال حاضرایتالیا یکی ازبزرگترین تولیدکننده برنج وشالی دراروپا میباشد. برنج بعدازگندم درتغذیه انسانها اهمیت زیاد دارد. ودارای کیفیت غذائ عالی میباشدوهمچنان درکشور ما ازجمله غله جات مهم زراعتی به شمار میرود.

  ساحه تحت بذر برنج یا شالی درجهان 142.3 ملیون هکتار زمین میرسد، که ازآن 480 ملیون تن برنج یا شالی بدست میآید. اوسط حاصل آن درکشورما 2253kg/he میرسد واوسط حاصل آن درجهان 2400-2500kg/he میباشد، اما دربعضی کشورهای اروپائی بلندترین حاصل شالی وبرنج را جمع آوری میکند، 4-5 تن فی هکتارمیباشد. ازبرنج درساختن غذاهای مختلف مانند نان ، کیک کلچه ، حلوا ، پلو ، شوله ، سوپ ودرصنعت ازآن الکول وبیر bear بدست میآید.

خصوصیات نباتی برنج :

برنج یکی از نباتات مهم غلات میباشد ودارای انواع زیاد بوده که مهمترین جینس آن Oryza sativus میباشدکه  نبات یکساله وعلفی میباشد.  ریشه های برنج پاشان بوده وبه عمق یک متر نمومیکند معمولأ تعداد بیشتـرریشه ها درعمق 20 ــ 25 سانتی متر قرار میگیرند.بیشترین تعداد ریشه هادر زمینهای بوجود میآید که مقدارکافی اکسیجن درآن موجود باشد. ریشه ها تا زمانیکه panicle درنبانات به وجود میاید نمومیکند، بعدآ رشد آن کم میشود. ساقه برنج مانند دیگرغله جات میان خالی واستوانه ای است . درهرساقه 10-20 بند وجود دارد، ورایتی های زودرس نسبت به ورایتی های دیررس دارای بندهای کمترمیباشد، ارتفاع ساقه با نبات از50-150 cm میرسد. بعضی ورایتی ها ی شالی یا برنج وجود دارد که ارتفاع ساقه آن تا دومترمیرسد. یک نبات برنج میتواند 4-5 شاخه را تولید نماید. بطور متناوب بالای ساقه قرار دارد وفاصله بین بندها درانواع مختلف متفاوت میباشد وبالای غلاف برگها ، وتیغه برگ داغها به مشاهده میرسد. تعداد برگها بالای ساقه درانواع مختلف متفاوت است. درانواع زودرس 14-15 راس ودرانواع میانه  رس 16-17 برگ ودرانواع دیررس 18-19 برگ بوجود میآید.

گلاذین یا سیستم گلی بنام (panicle) یاد شده ، طول آن 10-25 سانتی مترمیرسد. شاخه های پینیکل به طور جداگانه ویا غنچه ای بوجود میآید. دروقت نموی کامل پینیکل درورایتی های کامل بدون پوش قسمآ پنهانی ویا ندرتآ درداخل پوش پنهان میباشد. هرشاخه چندین خوشه چه را بوجود میآورد وهرخوشه چه اغلبآ دارای یک گل میباشد که برنج معمولآ 75-150 خوشه چه بوجود میآورد. طول دانه های برنج از 3.5-8 ملی متر، عرض آن 1.7-3سانتی متروذخامت آن 1.3-2.3 ملی مترمیباشد..

طبقه بندی برنج :

 جینس  Oryza که مهمترین جنس برنج میباشد، وبه حالت وحش وزراعتی درمناطق مختلف جهان که شرایط برای رشد ونموی آن مساعد باشد رشد کرده ومحصول را تولید مینماید. جنس اوریزا شامل ورایتی های قابل کشت بوده وبه مقاصد خوراکه انسانها ومصارف سنتی  کشت میشود. همچنین بعضی ازانواع آنها برای تآمین خوراکه حیوانات وپرندگان بکارمیرود.این جنس دارای چندین نوع میباشدکه مهمترین آنها عبارت انداز:

(Oryza sativa)-1          که شامل تمام برنج های است که درمناطق مختلف آسیا ، اروپا ، امریکا کشت میشود. برای نموی خود به آب زیاد ضرورت دارد ومبدآ آن ازهند وچین میباشدودارای چهاردسته میباشد.

Oryza  sativa  Japanica  : این برنج درمناطق معتدل جاپان ، ایتالیا وامریکا زرع میشود وبرای تولید به روزهای طویل ضرورت داردودارای ساختمان نسبتآ کوتاه بوده ودانه آن گرد میباشد.

Oryza   sativa   indica: این نوع برنج درمناطق گرم هندوستان کشت میگردد. درمقابل ریزش دانه حساس بوده ودانه های آن درازوباریک وساقه های آن بلند میباشد.

Oryza   sativa  dula     : شامل برنج های است که دارای دانه های خیلی سخت بوده وبیشتردرمناطق جنوب کشورفرانسه کشت میشود.

– Orysa sativus bulu : این نوع برنج دراندونیزیا کشت میشود.

2 -Oryza  glaberimma   : این برنج دربرابر گــــرمی زیاد مقاوم بوده ودرمناطق گرم افریقا کشت میشود.

3- Oryza  fatua   : مبدأ پیدایش این برنج هندوستان ، برما ، تایلند ، مالیزیا ، ویتنام ، پیدا می شود ودرهمین کشور ها کشت میگردد.

خصوصیات بیولوژیکی برنج:

برنج یک نبات آب پسند میباشد، اما اندازه تبخیرآب ازنبات آنقدر زیاد نمیباشد امادرصورت قطع آب اندازه تبخیرآن زیاد میشود. تخم برنج نیزدارای قوه جذب ضعیف آب میباشد. بدین منظورتخم آنها  نیزدرموجودیت آب درموجودیت شرایط مرطوب طورعادی نمومیکند. اما درخاکهای نمکی شرایط نمووانکشاف ابتدائی نباتات سیرآب بوده وجریان آب

 موجود باشد

 درمناطق معتدل درصورتیـــکه کشت برنج دریکسال یک مرتبه صورت بگیرد درحالیکه درمناطق گرم یا اقلیم گرم درصورتیـکه آب کافی موجود باشد دومرتبه یا هم سه مرتبه کشت برنج دریک سال صورت گرفته میتواند مقـــدار زیاد نباتـات شا لی دریکسال درعین زمین یعنی بدون تناوب زراعتی صورت گرفته میــــتواند اما بــرنج معـمولأ به حاصلخیزی زیاد خاک ضرورت دارد .وکنترول گیاه هرزه درمزرعــه شالی پرابلم جدی میباشد درجاپان برنج در تناوب زراعتی باجو ، گندم ،کچالو ، سائیبـــین وارزن دریک تناوب سه ساله ویا چهارساله زرع مـــــیشود درایتالیا شالی یا برنج با نباتات پلی داریعنی حبوبات ،جواری ،گندم ودیگرنباتات زرع میگــردد امادراکثر مناطق شالی کاری جهان تناوب زراعتی درنباتات شالی با نباتات پلی دارویا حبوبات ،جواری ،گندم وجو بذرمیگردد بعضی اوقات نبات شالی یا برنج را میتوانیم دویاسه سال درعین زمین کشت نمایم .

آماده ساختن زمین :

          قبل ازبذر زمین که برای کشت شالی اختصاص داده شده ، درخزان قلبه صورت گیرد. عمق مناسب برای قلبه بذرشالی 25-30 سانتی مترمیباشد. اما درصورت که زمین درخزان کشت شده باشد، دربهاربه عمق 20-22 سانتی مترقلبه گردد. بعدآ ماله صورت گیردومطابق به ضرورت (در شرایط افغانستان ) کورد بندی گردد. قبل ازاستعمال نهالی شالی زمین آبیاری گردد، درصورت که آب درکورد ایستاده باشد ، زمین منداب گردد، تازمین هموارگردیده ومنداب گرددوکفیدگی زمین ازبین برود.

کشت شا لی :

کشت مستقیم : زمین که قبلآ آماده شده ، بذر میگردد. تخم به عمق 2-5 سانتی مترکشت گردیده وبعدآ آبیاری میگردد.

کشت شالی درقوریه: زمین قبلآ آماده شده وعرض قوریه دومتروطول آن مربوط به ضرورت دهقان میباشد. مقدار 500 گرام الی یک کیلوگرام دریک مترمربع زمین کشت گردد. معمولآ تخم شالی 10-12 کیلوگرام برای یک قطعه زمین کفایت میکند. نهالی بعداز8 هفته آماده انتقال میباشد.

استعمال کود :

مقدار 25-30 کیلوگرام DAP فی جریب و35-40 کیلوگرام یوریا استعمال گردد. تمام دای امونیم فاسفیت یا نصف یوریا قبل ازنهالی شالی استعمال گردد. نصف باقی مانده یوریا دردو وقت دیگر:

اول : بعداز نهالی شدن     2- قسمت دیگرآن درمرحله گل کردن

آبیاری :

آبیاری شالی معمولا 3-5 ماه ادامه می یابد، یعنی نباتات شالی غرق ( داخل آب) میباشد، 10-15 روزقبل ازجمع آوری آب قطع گردد.

کنترول گیاه هرزه :

درمزرعه شالی 2-3 مرتبه کنترول میخانیکی صورت میگیرد( درشرایط افغانستان ) ، اما ما میتوانیم گیاه هرزه این ساحه را با گیاه کش های توفوردی ، MCPA و 245T به مقدار 500gr/he استعمال گردد.

جمع آوری شالی :

زمان که نباتات شالی به خود رنگ زرد کاهی را اختیارنمود، مزرعه شالی آماده درو میباشد. دروقت جمع آوری کوشش شود تا دانه های آن نریزد. درکشورماتوسط داس های وطنی درو میگردد، اما دردیگرکشورها توسط کمباین ها جمع آوری میگردد. بعدازدرو2-3 روز باید درمزرعه گذاشته شود ، تا خشک گردد. بعدازآن درجاهای مخصوص جهت جداکردن دانه ازعلوفه آن انتقال میگردد.